szwadron samochodów pancernych - etat 1939

[Zelint]

Czy ktoś wie jak wyglądała szczegółowa struktura szwadronu i plutonu samochodów pancernych w 1939 roku?

Szubański podaje tak:

- poczet dowódcy,
- patrole łączności radiowej i z lotnictwem,
- dwa plutony,
- drużyna gospodarcza,

Razem: 3 oficerów, 17 podoficerów, 25 szeregowych (45 ludzi). Sprzęt: 7 samochodów pancernych, samochód osobowy, samochód z radiostacją, 4 samochody ciężarowe, 5 motocykli, przyczepa na paliwo, kuchnia polowa.

Jak to mogło wyglądać w detalach? Posiłkuję się tutaj rozpiską Krzysztofa dla szwadronu czołgów rozpoznawczych dywizjonu pancernego czyli poniekąd jednostki bliźniaczej dla szwadronu samochodów pancernych.

Poczet dowódcy to na pewno samochód osobowy i jeden samochód pancerny. Dwa motocykle. Dowódca szwadronu - oficer, szef szwadronu - podoficer, dowódca pocztu - podoficer, kierowca samochodu osobowego, kierowca samochodu pancernego i dwóch motocyklistów. Do tego zakładam dwóch ludzi zapasowych. Razem 9 ludzi (1 of., 2 podof., 6 szereg.)

Patrol łączności to samochód z radiostacją. Dowódca radiostacji (podoficer), 2 radiotelegrafistów i kierowca radiomechanik. Razem 4 ludzi (1 podof., 3 szereg.).

Pluton samochodów pancernych to 3 samochody pancerne i motocykl. Dowódca plutonu - oficer, dowódcy 2 samochodów pancernych - podoficerowie, 3 kierowców mechaników i dwóch szeregowców w motocyklu. Razem 8 ludzi (1 of., 2 podoficerów, 5 szeregowych).

Drużyna gospodarcza. Uznaję, że wygląda tak samo jak drużyna w szwadronie tankietek. 4 samochody ciężarowe, 1 motocykl, przyczepa na paliwo, kuchnia polowa. 7 podoficerów i 9 szeregowych (16 ludzi).

Tak by pasowało - razem 45 ludzi, ale nie zgadza mi się liczba podoficerów, wyszło mi 16, a nie 17...

Co zrobiłem źle?

[Razorblade1967]

1. Kiedyś w starym TBiE była tak przedstawiona organizacja szwadronu samochodów pancernych wz.29 (czyli 4 osobowych).

Poczet dowódcy:

- samochód pancerny: oficer, podoficer, 2 szeregowych
- samochód osobowy: 2 podoficerów i szeregowy

1 pluton samochodów pancernych:

- 1 samochód pancerny: oficer, podoficer, 2 szeregowych
- 2 samochód pancerny: 2 podoficerów, 2 szeregowych
- 3 samochód pancerny: 2 podoficerów, 2 szeregowych
- motocykl - szeregowy
- samochód ciężarowy: 2 podoficerów

2 pluton samochodów pancernych:

- 1 samochód pancerny: oficer, podoficer, 2 szeregowych
- 2 samochód pancerny: 2 podoficerów, 2 szeregowych
- 3 samochód pancerny: 2 podoficerów, 2 szeregowych
- motocykl - 2 szeregowych
- samochód ciężarowy: 2 podoficerów

Drużyna łączności

- samochód osobowy: 2 podoficerów i szeregowy
- motocykl z wózkiem: podoficer i szeregowy
- motocykl: 2 szeregowych
- motocykl: 2 szeregowych

Drużyna gospodarcza

- samochód ciężarowy z przyczepą paliwową: 2 podoficerów i 2 szeregowych
- samochód ciężarowy z kuchnią: 1 podoficer i 3 szeregowych

Czyli 3 oficerów, 23 podoficerów, 29 szeregowych czyli 55 żołnierzy

Jeżeli ten etat jest prawdziwy to chyba bardziej w nim szukałbym analogii do szwadronu samochodów pancernych wz. 34 (niż w tankietkach).

2. Janusz Magnuski w TBUiE dotyczącym samochodu pancernego wz.34 podaje taki składa szwadronu tych wozów bojowych:

- 7 samochodów pancernych
- samochód osobowy z radiostacją
- 3 samochody ciężarowe
- cysternę paliwową
- 5 motocykli
- 1 kuchnię polową
- 45 żołnierzy (3 oficerów, 14 podoficerów i 28 szeregowych)

Wiem, że TBUiE mają różny (czasem tragiczny) poziom, ale ten o samochodzie wz. 34 jest autorstwa J.Magnuskiego, a w tym o samochodzie wz.29 właśnie Szubański jest współautorem.

3. Stosując analogię to przedstawionego etatu samochodów pancernych wz. 29 to etat dla samochodów wz.34 może wyglądać tak:

Poczet dowódcy:

- samochód pancerny: oficer, szeregowy

1 pluton samochodów pancernych:

- 1 samochód pancerny: oficer, szeregowy
- 2 samochód pancerny: podoficer, szeregowy
- 3 samochód pancerny: podoficer, szeregowy
- motocykl - 2 szeregowych
- samochód ciężarowy: 2 podoficerów

2 pluton samochodów pancernych:

- 1 samochód pancerny: oficer, szeregowy
- 2 samochód pancerny: podoficer, szeregowy
- 3 samochód pancerny: podoficer, szeregowy
- motocykl - 2 szeregowych
- samochód ciężarowy: 2 podoficerów

Drużyna łączności

- samochód osobowy: 2 podoficerów i szeregowy
- motocykl z wózkiem: podoficer i szeregowy
- motocykl: 2 szeregowych
- motocykl: 2 szeregowych

Drużyna gospodarcza

- samochód cysterna: 2 podoficerów i 2 szeregowych
- samochód ciężarowy z kuchnią: 1 podoficer i 3 szeregowych

W takim układzie wychodzi nam 3 oficerów, 14 podoficerów i 22 szeregowych co daje 39 żołnierzy - pozostaje do umieszczenia 6 szeregowych? Tylko gdzie na ile dane liczbowe są zbieżne z rzeczywistością na pewno występują nieścisłości - tylko jakie i gdzie?

Gdyby błąd u Magnuskiego polegał na pominięciu samochodu osobowego (zamiast "samochód osobowy z radiostacją", może miało być "samochód osobowy, samochód z radiostacją") - to wstawiając do niego 2 podoficerów i szeregowego (jak w etacie samochodów wz. 29) mamy już 3 oficerów, 16 podoficerów i 23 szeregowych. Pozostałoby 3 żołnierzy do wyjaśnienia (lub 4 jeżeli założymy, ze na motocyklu 1 plutonie był 1 - analogicznie do organizacji dla samochodów wz.29).

[Zelint]

Szubański to jest niestety bałaganiarz. Nie pierwszy raz widzę w jego publikacji różne dane na różnych stronach. W TBiU nr 84 (samochód pancerny wz. 29) na str. 13 rzeczywiście jest rozrysowany schemat etatu szwadronu samochodów pancernych tak jak podałeś, natomiast na następnej stronie już pisze: "Jego etat przewidywał 3 oficerów, 17 podoficerów i 25 strzelców (dokładną strukturę organizacyjną szwadronu uwidoczniono na załączonym schemacie)." I teraz prawidłowe są dane liczbowe czy ze schematu?

Musimy też pamiętać, że szwadron samochdów pancernych 11 dywizjonu pancernego Mazowieckiej BK miał (a przynajmniej powinien mieć) inny etat niż wszystkie pozostałe szwadrony bo samochody wz. 29 miały załogę czteroosobową, a nie dwuosobową.

W tym kontekście do etatu szwadronu samochodów pancernych wz. 34 bardziej pasują mi liczby podane przez Magnuskiego:
- 7 samochodów pancernych
- samochód osobowy z radiostacją
- 3 samochody ciężarowe
- cysternę paliwową
- 5 motocykli
- 1 kuchnię polową
- 45 żołnierzy (3 oficerów, 14 podoficerów i 28 szeregowych)
Moim zdaniem Magnuskiemu faktycznie zgubił się jeden samochód osobowy ale pozostałe dane są takie same jak u Szubańskiego w "Polskiej Broni Pancernej 1939" (pomijając liczbę podoficerów i szeregowych 14 i 28, a nie 17 i 25). Tak jak ja liczyłem, w pierwszym poście, wyszło mi 3 oficerów, 16 podoficerów i 26 szeregowych. Gdyby w drużynie gospodarczej było nie 7 podoficerów i 9 szeregowych tylko 5 podoficerów i 11 szeregowych to dane Magnuskiego byłyby prawidłowe... Tylko jak to było w szczegółach?

Co do zaproponowanego hipotetycznego etatu.

Zastanawiałem się czy faktycznie w plutonach "liniowych" nie powinien znaleźć się jeden samochód ciężarowy, ale z drugiej strony po co? Naprawy powinna wykonywać drużyna gospodarcza chyba... W plutonach tankietek nie było samochodów ciężarowych, ale za to jeden z czołgów woził za sobą przyczepkę...

Natomiast co do składu drużyny łączności podanego przez Szubańskiego na schemacie to mam wątpliwości. Czemu ten etat jest różny od etatu drużyny łączności szwadronu tankietek? Czemu są tam aż trzy motocykle, a w poczcie dowódcy nie ma żadnego?

Możliwe w sumie jest, że Szubański na schemacie podał faktyczny, a nie etatowy skład szwadronu samochodów pancernych 11 dyonu pancernego. Bo inaczej ciężko mi wytłumaczyć dlaczego w w jednym plutonie bojowym na motocyklu siedzi jedna osoba, a w drugim plutonie dwie osoby...

[Krzysztof]

Patrol sanitarny na motocyklu: podoficer, kierowca, sanitariusz
Dostałe wczoraj informacje dotyczącą samodzielnej kompanii czołgów rozpoznawczych, że mi go brakuje w rozpisce.

Regulamin Broni Pancernej Czolgi Rozpoznawcze -Walka :"

Paragraf 101 Tytuł: "Przygotowanie postoju"
"Postoj dla kompanii przygotowuje oddzial kwaterunkowy w składzie 1 oficer, 1 podoficer sanitarny oraz 1 podoficer i 1 strzelec na pluton ..."

Paragraf 105 Tytuł: "Rozkaz postoju"
"Dowódca kompanii po przybyciu na miejsce wydaje zarządzenie kwaterunkowe, które zawierają:
-rozmieszczenie poszczególnych części oddziału oraz kwater dowódcy, oficerów i patrolu sanitarnego..."

Paragraf 162 Tytuł: "Podział i ugrupowanie tabórow"
"... Otrzymując zadanie bojowe kompania zabiera ze sobą środki łączności, sekcje pioniersko-gazowa, patrol sanitarny inne środki, jak wóz amunicyjny,
materiały pędne, dowódca kompanii zabiera w miarę potrzeby."

Materiały nadesłała Leszek Znak
Możliwe więc, że brakuje w moich rozpiskach patrolu sanitarnego. Może tutaj by szukać brakującej obsady

Co do plutonu (zw.29):
Minimum: oficer, 2 dowódców samochodów, 3 kierowców samochodów pancernych, motocykl z kierowca i strzelcem. Strzelec musiał być, żeby zastępować dowódcę plutonu, jeżeli przesiądzie się na motocykl.
Nie dotyczy to plutonu wz 29, gdzie zastępca nie był niezbędny.
Patrol reperacyjny na ciężarówce jest w/g mnie wysoce prawdopodobny - plutony często działały samodzielnie (szwadron prowadził rozpoznanie w dwóch kierunkach) - prawdopodobnie PF508/III Furgon - jeden podoficer - drugi etatowo szeregowy, w praktyce podoficer.

[Razorblade1967]

Dzisiaj w pracy (miałem nudny dzień) kombinowałem sobie bardziej lub mniej prawdopodobne koncepcje takiego szwadronu.

Na początek to co przedstawił pan Szubański w TBiU nr 84 - bez żadnych zmian, w "mojej" (tak sobie zapisuję organizacje niskich szczebli) prostej z konieczności formie graficznej*



Teraz po przemyśleniach spróbowałem dopasować do tego znane mi dane odnośnie szwadronu samochodów pancernych wz.34. Wziąłem pod uwagę możliwości przewozowe pojazdów będących na stanie szwadronu oraz ogólne zasady występujące w organizacjach II RP, przy czym przyjąłem na początek założenia pana J.Magnuskiego (jakoś bardziej wierzę w to co pisze, niż w to co można spotkać u Szubańskeigo) czy stosunek oficerów/podoficerów i szeregowych jak 3-14-28.



To tylko moja koncepcja - oczekuję uwag od osób interesujących się i znających na WP IIRP, tak aby dość możliwie blisko do prawdy (co na pewno wzbogaci moją "bazę danych) historycznej dotyczącej tych organizacji.

Przy czym założyłem, że ze względu na znany brak pistoletów w WP IIRP, większość podoficerów (młodsi podoficerowie) zostało faktycznie wyposażonych w karabinki. Gdyby chcieć dostosować to do tego co podaje Szubański czyli 3-17-25 to najprawdopodobniej w ciężarówkach plutonów było po 2 podoficerów i może kierowca wozu dowódcy był też kapralem? Zresztą może jak pisze Szanowny Kolega Krzysztof na motocyklu plutonu był młodszy podoficer (a nie strzelec), aby zastąpić w samochodzie pancernym dowódcę, gdy ten przesiada się na motocykl?

__________________________

*) Forma graficzna (jest prosta bo posługuję się tylko paintem - to szybkie i nieskomplikowane, bo nie znam się na komputerowej grafice) może być trochę nieczytelna, ale taką stosuje w mojej prywatnej (dość bogatej) "bazie danych" dotyczącej organizacji niskich szczebli dowodzenia (czyli moich zainteresowań - choć raczej nie obejmuje to zbytnio IIRP, stąd zapewne błędy) - tak było najszybciej to przedstawić. Może jest to trochę nieczytelne bo zmniejszyłem obrazki (normalnie są znacznie większe i czytelniejsze - zwykle jeden na A4) aby nie obciążać Forum.

[Zelint]

Podoba mi się ta koncepcja, z tym, że jeden motocykl i dwóch ludzi dałbym z drużyny łączności do pocztu dowódcy szwadronu...

Natomiast co do patrolu sanitarnego, o którym wspomina Krzysztof. To, że o czymś takim wspomina się w regulaminie to nie znaczy, że patrol taki występował na szczeblu szwadronu. Może patrol sanitarny był na szczeblu dywizjonu pancernego, a może nie było go wcale... Ja bym go nie uwzględniał na schematach do czasu uzyskania jakiegoś innego potwierdzenia.

[Krzysztof]

Twoja forma graficzna podoba mi się bardzo Pytanie: część żołnierzy ma "opaskę" na lewym ramieniu. Wnioskuję, że to są podoficerowie.
Uwaga:
Motocykl solo przewoził zawsze JEDNEGO żołnierza. Służył jako pojazd gońca. Dla dwóch potrzebny jest motocykl z koszem. Na przykład motocykl w plutonie.
Nawet motocykl w plutonie wz. 29 powinien mieś kosz, bo służył do przewożenia oficera.

[Razorblade1967]

Pytanie: część żołnierzy ma "opaskę" na lewym ramieniu. Wnioskuję, że to są podoficerowie.

Tak - przyjąłem dla uproszczenia pasek na ramieniu dla podoficera i znaczek na chełmie dla oficera - tam gdzie nie wiem jakie są konkretne stopnie.

Motocykl solo przewoził zawsze JEDNEGO żołnierza. Służył jako pojazd gońca. Dla dwóch potrzebny jest motocykl z koszem. Na przykład motocykl w plutonie.

Tutaj nie mam pewności - oparłem się na tym co podał Szubański dla szwadronu samochodów pancernych wz. 29 - tam wstawił tylko jeden motocykl z wózkiem w drużynie łączności - pierwszy rysunek jest bez zmian w stosunku do tego co jest opisane w TBUiE dotyczącym samochodu pancernego wz.29.

Czy piszesz o zasadzie w IIRP (nie znam się na tej armii zbytnio - Ty tu jesteś specjalista)? W różnych organizacjach innych armii występuje często 2 żołnierzy na motocyklu "solo" i 3 na motocyklu z wózkiem.

Zauważ, że zastosowałem w zasadzie maksymalne możliwości przewozowe sprzętu. Gdyby zdjąć z motocykli "solowych" po jednym żołnierzu to pod znakiem zapytania staje liczba 45 żołnierzy w szwadronie. Przecież ciężarówki są do przewożenia sprzętu i materiałów, a nie do przewożenia nie wiadomo czemu służących strzelców.

Racz rozpatrzyć taką możliwość - w plutonie jest dwóch żołnierzy na motocyklu. W typowych działaniach bojowych i tak część szwadronu jest na tyłach (te wszystkie ciężarówki, kuchnia, samochód osobowy, cysterna itd.), więc nie koniecznie przy pełnieniu funkcji gońca muszą jeździć we dwóch. Natomiast w sytuacji przemieszczania się plutonu dwóch żołnierzy jedzie przodem na motocyklu i np. w przypadku konieczności zabezpieczenia przejazdu (sygnalizacji skrętu, przeprawy itd.) jeden z nich wysiada i kieruje pluton samochodów pancernych, a potem wsiada do ostatniego wozu czyli np. ciężarówki. Natomiast motocyklista jedzie dalej "rozpoznając" drogę przed plutonem. Na postoju drugi strzelec z motocykla wraca na swoje miejsce - to system stosowany w regulacji ruchu kolumn do dzisiaj (choć motocykli już nie ma). Przy jeździe szwadronem można to robić zamiennie z motocyklistami 2 plutonu itd.

Jeżeli motocykle "solowe" będą z jednym żołnierzem, a motocykl z wózkiem z dwoma - to gdzie są rozmieszczeni pozostali żołnierze? Czy w ogóle można traktować liczbę 45 ludzi w szwadronie jako pewną?

Nawet motocykl w plutonie wz. 29 powinien mieś kosz, bo służył do przewożenia oficera.

Czy oficerowie w IIRP mieli aż tak wrażliwe 4 litery (ja wiem, że tym z gwiazdkami "wali czasem w główkę", ale bez przesady )? - nie bardzo rozumiem dlaczego do podwożenia oficera musiał być koniecznie wózek? To wynika z jakiś znanych Tobie dokumentów? Jestem bardzo ciekawy - jak to było z tymi motocyklami?

[Krzysztof]

Ogólna zasada w jednostka zmotoryzowanych:
- dowódca plutonu dysponuje motocyklem z koszem,
- dowódca kompanii/szwadrony PF508 Łazik
- dowódca dywizjonu/pułku PF518
Nigdy nie spotkałam się z przydziałem dwóch żołnierzy na motocyklu solo. Solówki mieli TYLKO gońcy, pozostali żołnierzy korzystaja z motocykli z koszem, niezależnie czy było ich dwóch czy trzech.

Gdyby zdjąć z motocykli "solowych" po jednym żołnierzu to pod znakiem zapytania staje liczba 45 żołnierzy w szwadronie.

Alternatywnie można zastąpić solówki (prócz gońców) motocyklami z koszem. Według mnie to bardzie prawdopodobne.
Ponadto dowódca plutonu często wysiadał z samochodu pancernego (lub czołgu) i jechał motocyklem. Na przykład opuszczając pluton udając się na odprawy do dowództwa przez planowana akcją.

[Razorblade1967]

Biorąc pod uwagę fakt, że zarówno wspomniany już tutaj szwadron samochodów pancernych, jak i szwadron czołgów rozpoznawczych wchodziły w skład dywizjonu pancernego i zapewne były między nimi jakieś analogię spróbowałem odtworzyć układ takiego dywizjonu.

Skoro na początku wątku przyjęliśmy założenie, że danych liczbowych wg. Szubańskiego - to dla całej organizacji przyjąłem te dane, które są następujące ...

Dowództwo
- 3 oficerów, 20 podoficerów, 27 szeregowych
- samochód pancerny, 2 samochody osobowe, 2 samochody z radiostacjami, 2 furgonetki, 1 sanitarka, samochód ciężarowy, 8 motocykli

Szwadron czołgów rozpoznawczych
- 1 oficer, 21 podoficerów, 29 szeregowych
- 13 czołgów TK, 1 samochód osobowy, 1 samochód z radiostacją, 2 samochody ciężarowe, 5 motocykli, 2 przyczepy towarzyszące, przyczepa na paliwo i kuchnia polowa

Szwadron samochodów pancernych
- 1 oficer, 17 podoficerów, 25 szeregowych
- 7 samochodów pancernych wz.34, 1 samochód osobowy, 1 samochód z radiostacją, 4 samochody ciężarowe, 5 motocykli, przyczepa na paliwo i kuchnia polowa

Szwadron techniczno-gospodarczy
- 1 oficer, 7 podoficerów, 21 szeregowych
- samochód-warsztat, 1 ciągnik, 1 transporter czołgów, 9 samochód ciężarowych, 2 cysterny, 1 motocykl, 3 przyczepy na paliwo i kuchnia polowa


... to wyszedł mi taki ewentualnie możliwy układ:

Dowództwo dywizjonu



- Samochód pancerny dowódcy
- Poczet dowódcy: 2 samochody osobowe dla dowódcy (w tym w samochodzie dowódcy strzelec do jego samochodu pancernego, gdy dowódca przesiada się do samochodu osobowego) i adiutanta oraz 2 gońców na motocyklach
- Drużyna łączności
- Drużyna pionierów
- Drużyna regulacji ruchu
- Kwatermistrzostwo

Nie mam żadnych danych na temat tej organizacji to tylko przypuszczenia

Szwadron czołgów rozpoznawczych



- Czołg dowódcy
- Samochód osobowy (ze strzelcem do czołgu dowódcy)
- Goniec na motocyklu
- 2 plutony czołgów w każdym oprócz 6 czołgów, motocykl dowódcy plutonu (z dodatkowym strzelcem) i goniec motocyklowy.
- drużyna gospodarcza (paliwo i kuchnia)

Szwadron samochodów pancernych



- Samochód pancerny dowódcy
- Samochód osobowy (ze strzelcem do samochodu pancernego dowódcy)
- Goniec na motocyklu
- 2 plutony samochodów pancernych w każdym oprócz 3 samochodów panc., motocykl dowódcy plutonu (z dodatkowym strzelcem) i goniec motocyklowy.
- drużyna gospodarcza (paliwo i kuchnia)

W obu szwadronach pozostaje 2 podoficerów i 2 szeregowych, z którymi prawdę mówiąc nie wiem co zrobić? W szwadronie samochodów pancernych mogliby obsadzać ciężarówki w plutonach, ale w szwadronie tankietek nie ma ciężarówek w plutonach, a tylko TK z przyczepką - dlatego założyłem, że ich miejsce jest w drużynie gospodarczej (choć może to były zapasowe załogi - nie wiem?)

Zdaję sobie sprawę, że ten układ szwadronu TK różni się od tego co przedstawił Krzysztof na swojej stronie, ale z tego co wiem tamte schematy też nie mają chyba potwierdzenia w dokumentach. Szukałem jednak analogii ze szwadronem samochodów pancernych i przyjąłem dane o ludziach i pojazdach wg Szubańskiego.

Szwadron techniczno-gospodarczy



Tutaj nie mam żadnych danych oprócz faktu, że były drużyny techniczna i gospodarcza oraz jakieś załogi zapasowe.

Jestem ciekawy na ile to jest zbliżone do stanu faktycznego i czy ktoś dysponuje informacjami pozwalającymi to poprawić lub ma inną koncepcję?

[MG75]

Witam wszystkich na forum po długiej przerwie. Od roku próbuję zestawiać etaty wojsk pancernych WP. Początkowo zamierzałem przesłać swoje „wypociny” w całości, tzn. dyony pancerne, samodzielne komp. czołgów rozpoznawczych i samodzielne baony czołgów lekkich razem, ale w międzyczasie temat szwadronów samochodów pancernych sam wyskoczył i w dodatku nieco ewoluował, bo mowa w nim już o całym dyonie.
Mój post jest właściwie próbą zaspokojenia ciekawości Razorblade1967, czy ktoś ma swoją koncepcję organizacji dyonu pancernego. Otóż ja mam własną. Różni się ona nieco od tej, którą zaprezentował Razorblade1967. Zasadność różnic postaram się wyjaśniać w kolejnych uwagach.
Struktury rozpisane poniżej są w zasadzie wynikiem moich spekulacji i przemyśleń tylko częściowo poparte źródłami. Weryfikując źródła stwierdziłem, że rozbieżności są zbyt duże, lub po prostu w ogóle brakuje danych. Dlatego zestawienie struktury dokonałem na pewnej zasadzie logicznej (chociaż logika w zetknięciu z wojskową rzeczywistością nie zawsze daje się łatwo zastosować): zebrałem wszelkie odstępne dane o pododdziałach tzn. baonach czołgów, dyonach rozpoznawczych oraz samodzielnych kompaniach i szwadronach czołgów TK, po czym zacząłem tak zestawiać etat aby znaleźć wspólny klucz. Mam tu na myśli etaty służb, pocztów dowódczych i pododdziałów specjalnych, które z założenia we wszystkich typach pododdziałów broni pancernej powinny się powtarzać. Wszędzie tam gdzie mam wątpliwości postaram się opisać, w jaki sposób odtworzyłem dany etat.

Wszystkie praktycznie źródła podają tylko ogólny spis dywizjonu. Ogólną strukturę można znaleźć na stronie dr Niehostera, (niestety linka nie pamiętam w tym momencie, ale jestem przekonany, że wielu z Was na tyle dobrze zna tą stronę, by wiedzieć o co chodzi), gdzie autor spis ludzi i sprzętu w tabeli, i poparł go schematem. Dane tam zawarte są w ogólnym zarysie zgodne z innymi źródłami. Udało mi się znaleźć nieco bardziej szczegółowy wypis pododdziałów dyonu, bardzo podobny do tego, który przedstawił Razorblade1967:
Szczegółowa struktura i wyposażenie:
- dowództwo: poczet dowódcy z gońcami; drużyna łączności (patrole radiotelegraficzne i łączności z lotnictwem); drużyna regulacji ruchu (2 rkm-y); drużyna pionierów; służby kwatermistrzowskie.
Razem: 1 samochód pancerny, 2 samochody osobowe, 2 samochody z radiostacją N.2, 2 furgonetki, 1 sanitarka, 1 ciężarówka, 8 motocykli; 3 oficerów, 20 podoficerów, 27 szeregowych.
- szwadron czołgów rozpoznawczych: poczet dowódcy, patrole łączności radiowej i z lotnictwem, 2 plutony bojowe, drużyna gospodarcza.
Razem: 13 czołgów, 1 samochód terenowy, 1 samochód z radiostacją N.2, 2 ciężarówki, 5 motocykli, 2 przyczepy, przyczepka paliwowa, kuchnia polowa; 3 oficerów, 21 podoficerów, 29 szeregowych.
- szwadron samochodów pancernych: poczet dowódcy, patrole łączności radiowej i z lotnictwem, 2 plutony bojowe, drużyna gospodarcza.
Razem: 7 samochodów pancernych, 1 samochód terenowy, 1 samochód z radiostacją N.2, 4 ciężarówki, 5 motocykli, przyczepka paliwowa, kuchnia polowa; 3 oficerów, 17 podoficerów, 25 szeregowych.
- szwadron techniczno-gospodarczy: drużyna techniczna, drużyna gospodarcza, tabor i załogi zapasowe.
Razem: 9 ciężarówek, 1 samochód warsztatowy, 1 ciągnik , 1 motocykl, ciężarówka - transporter czołgów, 3 przyczepy paliwowe, kuchnia polowa; 1 oficer, 11 podoficerów, 31 szeregowych.
Obsada: 191 (w tym 10 oficerów, 69 podoficerów, 112 szeregowych)
Jak widać z powyższego liczby ludzi i sprzętu pokrywają się ze sobą. A. Jońca, J. Tarczyński i R. Szubański w książce „Wrzesień 1939 Pojazdy Wojska Polskiego barwa i broń” podają nieco bardziej ogólny skład dyonu, ale za to trochę uszczegółowili skład szwadronu samochodów pancernych i szwadronu czołgów TK.
Problematyczny jest natomiast skład szwadronu czołgów rozpoznawczych podany przez Krzysztofa, w oparciu o artykuł K. Gaja. Strukturę opisaną przez Krzysztofa postanowiłem nieco skorygować tak, aby dopasować ja do danych przedstawionych w dwóch pierwszych źródłach. Jednocześnie etat opisany przez Krzysztofa, chociaż moim zdaniem nieścisły, stał się kapitalną podstawą do rozrysowania przeze mnie wszystkich pozostałych struktur, ponieważ po wypisaniu funkcji poszczególnych żołnierzy stało się niemal w pełni jasne, według jakiej zasady w przedwojennym wojsku polskim były zestawiane etaty. Stosując ten klucz rozpisałem z kolei szwadron samochodów pancernych – jest to po prostu powtórzenie struktury szwadronu czołgów TK ze zmniejszonym stanem pojazdów z 11 (dlaczego 11 a nie 13 – bo uważam że dwie pozostałe tankietki były w plutonie techniczno – gospodarczym dyonu – ale o tym później) do 7. Po sprawdzeniu okazało się, że dane pasują do ogólnego zestawienia (trzy pierwsze źródła).
Nieco więcej problemów stworzyło rozpisanie etatów dowództwa dywizjonu. Tutaj mam nadal pewne wątpliwości, które będę opisywał przy poszczególnych pododdziałach. Zapewne najbardziej kontrowersyjnym moim odkryciem może się wydać stwierdzenie, że dwa patrole regulacji ruchu składały się wyłącznie z podoficerów. Wniosek ten wyciągnąłem po porównaniu do dostępnych spisów batalionu czołgów lekkich, oraz samodzielnych kompanii czołgów rozpoznawczych, w których stosunek liczby podoficerów do żołnierzy szeregowych był po prostu zbyt wysoki. W bczl i skcz.rozp. było odpowiednio cztery i jeden patrol (wynikałoby z tego, że norma przewidywała jeden patrol na trzydzieści pojazdów). Dowództwa służb i stan oddziałów łączności wywnioskowałem na podstawie analogii do innych rodzajów broni, po uwzględnieniu wymogów motoryzacji. Łączność rozrysowałem opierając się na strukturze plutonu łączności dyonu rozpoznawczego 10 BK, który na swojej stronie umieścił Krzysztof. Zastąpiłem jednak samochód patrolu łączności z lotnikiem motocyklem, analogicznie jak w szwadronach.
Prawdziwy kłopot stwarza natomiast próba odtworzenia składu szwadronu techniczno – gospodarczego. Wynika to z braku informacji o funkcjach, jakie mieli pełnić poszczególni żołnierze w oddziałach remontowych, oraz braku danych o normach stosowanych przez WP odnośnie służb remontowych. Niejasne są przydziały żołnierzy do poszczególnych środków transportu, tzn. niewiadomo kto, czym jeździł. Problem ten dotyczył w szczególności załóg zapasowych. Teraz szczegóły:

ETAT PANCERNEGO DYWIZJONU ROZPOZNAWCZEGO:

Dowódca dywizjonu (mjr), kierowca, SP wz.34
Poczet:
I adiutant (zastępca d-cy, kpt.), podoficer kancelaryjny, pisarz, kierowca, 1 PF 508 łazik,
Zapasowy d-ca sam. panc. (podoficer), kierowca, motocykl Sokół 1000 z koszem.
2 gońców, 2 motocykle Sokół 600 solo (na etacie drużyny łączności)

razem w poczcie: 2 oficerów, 2 podoficerów, 6 szeregowych

Służby kwatermistrzowskie:
Podoficer płatnik (skarbnik), pisarz, kierowca, 1 PF 508 łazik
Podoficer żywnościowy, pisarz/pomocnik podoficera żywnościowego, kierowca, 1 PF 508/II furgon

Oficer sanitarny, kierowca/sanitariusz, 1 PF 614 ambulans

Razem w służbach:
1 oficer, 2 podoficerów, 5 szeregowych

Drużyna łączności:
Podoficer łaczności, kierowca, 1 PF 508/II furgon (wóz sprzętowy łączności),
2 x patrol radio:
d-ca radiostacji (podoficer (kpr.??)), II radiotelegrafista, prądnicowy, kierowca
patrol łączności z lotnikiem:
d-ca patrolu (podoficer), 2 szeregowych (sygnalista i kierowca motocykla), 1 motocykl Sokół 1000 M z koszem
razem w drużynie: 4 podoficerów, 9 szeregowych.

Pluton specjalny:
Dowódca plutonu – podoficer zwiadu (w samochodzie z drużyną pionierów)
Drużyna regulacji ruchu (ŻW): 2 x patrol:
d-ca patrolu/podoficer starszy ŻW, celowniczy rkm/podoficer ŻW, ładowniczy rkm/podoficer ŻW, 2 kierowców/podoficerów ŻW.
Uwaga: d-ca 1 patrolu jest jednocześnie d-cą drużyny.
Razem: 10 podoficerów, 4 motocykle
Drużyna pionierów:
d-ca drużyny/podoficer pion.,
6 pionierów
kierowca:
razem: 1 podoficer, 13 szeregowych, 1 samochód PF 621L
razem w plutonie:
12 podoficerów, 7 szeregowych,


razem w dowództwie:
3 oficerów, 20 podoficerów, 27 szeregowych

uwagi do struktury dowództwa:
gońcy w poczcie dowódcy byli na etacie drużyny łączności, ale ze względu na obowiązek stałego towarzyszenia d-cy, wpisałem ich na stan pocztu dowodzenia.
Uważam, że zamiast (lub oprócz) radiostacji N-2 stosowano też liczne RKD – podobnie było w szwadronach liniowych.
Możliwe, że funkcyjny opisany przeze mnie, jako pomocnik podof. żywnościowego był w faktycznie kucharzem oficerskim, a furgon przewoził skrzynki do gotowania ze stołownią oficerską.
pluton specjalny istniał w strukturze baonu czołgów lekkich. W pancernym dyonie rozpoznawczym nie wymienia się go, ale można się zastanowić czy nie był doraźnie tworzony pod komendą podoficera zwiadowczego. Zdaję sobie sprawę, że taki pluton nie byłby zwartym pododdziałem bojowym, ale funkcje rozpoznawcze do pewnego stopnia mógł spełniać. Jeżeli nie istniał to powstaje dodatkowe pytanie: czym jeździł podoficer zwiadowczy? Brak tej funkcji w dyonie wydaje mi się wątpliwy.


Etat szwadronu samochodów pancernych (typ I):

Dowódca z pocztem:
Dowódca (kpt., w samochodzie Panc.), kierowca samochodu panc., 1 SP wz.34,
Szef szwadronu (w łaziku dowódcy pocztu),
Dowódca pocztu (podoficer obserwacyjny i dalmierzysta), obserwator, kierowca, 1 łazik PF 508,
Zapasowy dowódca czołgu (podoficer) - w przypadku, kiedy dowódca szwadronu nie dowodzi z czołgu zamieniają się miejscami, kierowca motocykla, motocykl Sokół 1000,
Goniec, motocykl sokół 600 solo,

Drużyna łączności:
Patrol radio:
Podoficer radio, 2 radiotelegrafistów, kierowca, radiostacja RKD na samochodzie PF 508
Patrol łączności z lotnikiem:
Podoficer sygnałowy, sygnalista, kierowca, 1 motocykl Sokół 1000,
Razem: 1 oficer, 5 podoficerów, 10 szeregowych

2 x PLUTON SAMOCHODÓW PANCERNYCH:
dowódca plutonu (por., w samochodzie panc.), kierowca, 1 SP wz.34,
motocykl towarzyszący: zapasowy dowódca sam.panc.(podoficer), kierowca motocykla, 1 sokół 1000 z koszem,
czołówka reparacyjna: rusznikarz (pdf), mechanik(pdf), kierowca – mechanik, 1 PF 621L z przyczepką materiałową (paliwową),
2 x sekcja samochodów pancernych:
dowódca samochodu panc. (podoficer), kierowca sam. panc., 1 SP wz.34

razem pluton: 1 oficer, 5 podoficerów, 5 szeregowych, 3 samochody pancerne wz.34, 1 motocykl, 1 samochód ciężarowy

drużyna gospodarcza:
dowódca drużyny (podoficer gospodarczy), pisarz, kierowca, 1 samochód bagażowy PF 621L,
kuchnia polowa:
podoficer żywnościowy, starszy kucharz, młodszy kucharz, kierowca, samochód PF 621L z przyczepą kuchenną
razem: 2 podoficerów, 5 szeregowych, 2 samochody ciężarowe

razem w szwadronie: 3 oficerów, 17 podoficerów, 25 szeregowych

Uwagi do struktury szw. sam. panc.
Autorzy „Pojazdów Wojska Polskiego” wymieniają samochody czołówek naprawczych bez przyczepek paliwowych. Podają jednocześnie, że szwadron dysponował tylko jedną przyczepką, holowaną przez samochód kancelaryjno bagażowy drużyny gospodarczej. Jest to z jednej strony prawdopodobne, ponieważ szwadron nie musiał dysponować tak dużym zapasem paliwa jak szwadron czołgów TK. Z drugiej strony dodawanie przyczepki z paliwem do wozu kancelarii jest dość nielogiczne. Można założyć, że była tylko jedna przyczepka, ciągniona przez jeden z pojazdów czołówki reparacyjnej. Same czołówki umieszczone w plutonie to także dość płynny układ. Prawdopodobnie dwie czołówki z plutonów po połączeniu tworzyły patrol techniczny przyłączany do drużyny gospodarczej. Stąd podoficerowie w obu czołówkach mogli mieć inne funkcje, wymienia się tu: podoficera materiałowego (magazyniera), mechanika, zbrojmistrza oraz podoficera paliwowego (MPiS). Odnośnie składu patrolu reparacyjnego: sama wątpliwość przy szwadronie czołgów TK.
Jest bardzo możliwe, że w składzie pocztu dowodzenia nie było obserwatora, a dodatkowy szeregowy był w obsłudze radiostacji. Uważam tak, ponieważ kiedy formowano pierwsze oddziały czołgów TK nie było jeszcze radiostacji N-2, więc powinny występować raczej RKD z pięcioosobową obsługą. Problem w tym, że brak mi pewności czy faktycznie 5 osób było w tym wypadku potrzebnych – taka sama wątpliwość dotyczy szw.cz.rozp. Problematyczne byłoby też zliczenie drużyny łączności w dowództwie dyonu, dlatego na razie pozostawiłem obsługi radiostacji 4 - osobowe.


Etat szwadronu czołgów rozpoznawczych:
Dowódca z pocztem:
Dowódca (kpt., w czołgu), kierowca czołgu, czołg TK-3/TKS,
Szef szwadronu (w łaziku dowódcy pocztu),
Dowódca pocztu (podoficer obserwacyjny i dalmierzysta), obserwator, kierowca, 1 łazik PF 508,
Zapasowy dowódca czołgu (podoficer) - w przypadku, kiedy dowódca szwadronu nie dowodzi z czołgu zamieniają się miejscami, kierowca motocykla, motocykl Sokół 1000,

Goniec, motocykl sokół 600 solo,

Drużyna łączności:
Patrol radio:
Podoficer radio, 2 radiotelegrafistów, kierowca, radiostacja N-2/s (RKD?) na samochodzie PF 508
Patrol łączności z lotnikiem:
Podoficer sygnałowy, sygnalista, kierowca, 1 motocykl Sokół 1000,
Razem: 1 oficer, 5 podoficerów, 10 szeregowych

2 x PLUTON CZOŁGÓW:
dowódca plutonu (por., w czołgu), kierowca, 1 czołg TK-3/TKS,
motocykl towarzyszący: zapasowy dowódca czołgu, kierowca motocykla, 1 sokól 1000,
czołówka reparacyjna: rusznikarz (pdf), mechanik(pdf), kierowca – mechanik, 1 PF 621L z przyczepką materiałową (paliwową),
2 x półpluton czołgów:
2 dowódców czołgów, 2 kierowców czołgów, 2 czołgi TK-3/TKS/TKF
razem pluton: 1 oficer, 7 podoficerów, 7 szeregowych, 5 czołgów, 1 motocykl 1 samochód ciężarowy

drużyna gospodarcza:
dowódca drużyny (podoficer gospodarczy), pisarz, kierowca, 1 samochód bagażowy PF 621L,
kuchnia polowa:
podoficer żywnościowy, starszy kucharz, młodszy kucharz, kierowca, samochód PF 621L z przyczepą kuchenną
razem: 2 podoficerów, 5 szeregowych, 2 samochody ciężarowe

razem w szwadronie: 3 oficerów, 21 podoficerów, 29 szeregowych

Uwagi do struktury szwadronu czołgów rozpoznawczych:
Stan ogólny wozów bojowych określam na 11 sztuk. Wydaje mi się, że autorzy potraktowali sprawę niejako „po łebkach” i wyszli z następującego założenia: skoro samodzielna kompania czołgów rozpoznawczych ma 13 czołgów i dyon pancerny też ma 13 czołgów, to szwadron czołgów rozpoznawczych w składzie dyonu ma właśnie te 13 czołgów (czyli tyle co kompania samodzielna). Tylko, że dwa czołgi były wozami zapasowymi, a zapas znajdował się na transporterze czołgowym, który był w szwadronie t-g. Nie oznacza to, że czołgi zapasowe w szwadronach się nie pojawiły. Uważam za wielce prawdopodobne (a przy okazji: logiczne i pożyteczne), że dowódcy dyonów/szwadronów (i kompanii samodzielnych) zorientowani w szczupłości swoich sił, złamali przedwojenne regulaminy, i dostosowując się do potrzeb wojennych bardzo szybko wcielili te pojazdy do linii.
Poza tym, patrol reparacyjny składający się z dodatkowego czołgu z przyczepką to dla mnie dość dziwna sprawa. Jak wyglądała ta przyczepka czołgowa? Muszę ze wstydem przyznać, że na zdjęciach niczego takiego nie widziałem. Czy nie była to po prostu zwykła jednoosiowa przyczepa na trzy beczki po 200 litrów paliwa? Dlatego założyłem bardziej „konwencjonalny” skład czołówki reparacyjnej. Uważam też, że dwie czołówki podobnie jak to opisane w szwadronie samochodów pancernych mogły być dołączane do drużyny gospodarczej i tworzyć tam wspólnie patrol techniczny. Gdyby to była prawda to łatwiej zrozumieć częste błędy i nieścisłości w podawanych strukturach, bo bardzo łatwo można było albo przeoczyć, albo policzyć podwójnie ten pododdział.
Uwaga dotycząca zapasowych dowódców czołgów (a także samochodów pancernych): zastanawiam się, jakie mieli funkcje, kiedy układ dowodzenia pozostawał normalny, tzn rozumiem przez to że dowódcy szwadronów i plutonów dowodzili z wozów bojowych?
Jako prawdopodobne rozważam dwie możliwości:
1) pełnili w tym czasie rolę gońców i dlatego nie ma w plutonach dodatkowych gońców na motocyklach solo.
2) pełnili doraźnie funkcje sanitariuszy ze względu na brak patroli sanitarnych w szwadronach.


etat szwadronu techniczno – gospodarczego

dowódca szwadronu – oficer techniczny
kierowca motocykla, 1 motocykl Sokół 1000 z koszem

drużyna gospodarcza;
szef szwadronu (podoficer),
podoficer gospodarczy, pisarz, kierowca, 1 PF 621L – wóz kancelaryjno-bagażowy,
podoficer sanitarny, 2 sanitariuszy, szewc, krawiec, ordynans d-cy dyonu
kuchnia polowa:
podoficer żywnościowy, starszy kucharz, pomocnik kucharza, kierowca, 1 PF 621 L – wóz prowiantowy z przyczepą kuchenną

drużyna techniczna:
d-ca drużyny/podoficer techniczny,
warsztat dywizjonu:
podoficer mechanik, elektryk, spawacz, pomocnik spawacza, kowal, pomocnik kowala, ślusarz, stolarz, blacharz, 4 kierowców, 1 wóz warsztatowy PF 621, 2 wozy narzędziowe PF 621L, 1 ciągnik ewakuacyjny (C4P ??). Uwaga: wóz warsztatowy i wozy narzędziowo-sprzętowe holują przyczepki paliwowe (w sumie: 3)

wozy zapasowe:
kierowca
2 czołgi rozpoznawcze TK-3/TKS na transporterze – ciężarówce Saurer 4BLDP (5 - tonowej)

tabor dywizjonu:
d-ca taboru/podoficer taborowy, 4 kierowców, 4 ciężarówki PF 621L
załogi zapasowe:
2 zapasowych dowódców czołgów, 2 zapasowych kierowców czołgów, 2 zapasowych dowódców sam. panc., 2 zapasowych kierowców sam. panc.
Razem załogi zapasowe: 4 podoficerów, 4 szeregowych

razem w szwadronie: 1 oficer, 11 podoficerów, 32 szeregowców

Uwagi do struktury szw. t-g:
Określenie „szwadron” jest nieco na wyrost. W zasadzie jest to struktura plutonu techniczno gospodarczego, przy czym rozpisanie jej na poszczególne pododdziały jest o tyle trudne, że jak sadzę podległość poszczególnych funkcyjnych była dość płynna, w zależności od sytuacji. Zresztą oficjalne wytyczne mówiły o tym, żeby nie trzymać się sztywno etatów. Przykładem wątpliwości może tu być przydział załóg zapasowych, które według jednego ze znanych mi źródeł jeździły z taborem. Mogło tak być choćby ze względu na miejsce w szoferkach ciężarówek. Z drugiej strony, jeżeli tabor zaczynał kursować ruchem wahadłowym w celu załadunku i dowozu zaopatrzenia, to trudno sobie wyobrazić żeby załogi zapasowe odjeżdżały na tyły w sytuacji, gdy jednocześnie mogła zaistnieć potrzeba uzupełnienia jednostek w linii. Podobnie rzecz się ma z ordynansem dowódcy dyonu. Jeżeli dyon rozwijał się na postoju to ordynans raczej dochodził do pocztu dowódcy, a tylko w trakcie przejazdów wracał do oddziałów gospodarczych. Patrol sanitarny również działał na korzyść szwadronów liniowych, a jego przypisanie do plutonu gospodarczego najprawdopodobniej mogło wynikać z braku miejsca w pojazdach oddziałów liniowych.
Dodanie do drużyny gospodarczej patrolu sanitarnego to moja osobista spekulacja oparta na założeniu, że norma wymagała wystawienia jednego patrolu na każde 100 osób walczących w linii. Oba szwadrony liniowe liczyły łącznie 98 ludzi i nie było w nich służby sanitarnej (jak sądzę – głównie ze względu na brak miejsca w pojazdach), czyli powinny być zabezpieczane przez jeden patrol dochodzący z tyłów. Wątpliwość budzi natomiast wydolność takiego systemu: jeżeli szwadrony walczyły w oddaleniu od siebie to jeden patrol nie wystarczał (nie mógł się przecież rozdwoić!). Pomimo to postanowiłem umieścić patrol w strukturze, ponieważ trudno mi uwierzyć w całkowity brak sanitariuszy w dywizjonie – nie liczę tu ambulansu sanitarnego, bo ten miał za zadanie ewakuację rannych z dyonu do GPO brygadowego (czyli obsługiwał jeden szczebel wyżej) na zasadzie:
I. patrol sanitarny: linia styczności wojsk → ewakuacja do stacji wozów (ambulansu sanitarnego);
II. Ambulans sanitarny: stacja wozów → ewakuacja do Głównego Punktu Opatrunkowego (GPO) brygady.
Skład warsztatu to kolejny „kwiatek” – totalne spekulacje uzasadnione porównaniem do struktur jednostek warsztatowych niemieckich i francuskich i dopasowane do liczebności ogólnej szwadronu t-g. Brak oparcia o źródła, ale skład i funkcje wydają mi się dość prawdopodobne, choć mogą różnić się w szczegółach.
Interesujący jest też brak przyczepy z agregatem prądotwórczym. Jeźeli jej nie było to skąd warsztat czerpał prąd? Być może trzecia przyczepka paliwowa została dodana „z rozpędu”, przez autorów opisujących struktury, a w rzeczywistości były tylko dwie + przyczepka z agregatem?

UWAGI OGÓLNE:
Na początku postu napisałem, że powyższa struktura jest rozpisana według pewnego klucza, do którego pasują mi też struktury samodzielnej kompanii czołgów rozpoznawczych oraz batalionów czołgów lekkich. Jednakże zamieszczenie tych struktur to offtopic, wiec na razie sobie odpuszczam. Podejrzewam też, że zostanę skrytykowany, bo za dużo tu moich własnych domysłów. Z drugiej strony, widzę, że w tych domysłach gubi się wielu uczestników tego forum, dlatego proszę o wyrozumiałość.
Na koniec ukłon w stronę Krzysztofa: jeżeli powyższe wyszczególnienie przypadnie Tobie do gustu, to informuję, że strukturę mam narysowaną niemal w całości, w formie, jaka przedstawiona jest na twojej stronie internetowej. Na forum nie podejmuję się jej zamieścić, bo zajmuje za dużo miejsca (w sumie wszystkie struktury i to niedokończone, zajmują w Wordzie 63 strony), ale mogę przesłać na e-maila, jeżeli będziesz zainteresowany.

[Krzysztof]

Dużo materiałów do analizowania. na pewno wcześniej czy później z niego skorzystam. Chętnie obejrzę Twoją pracę.
Co do zamieszczenia dywizjony pancernego na mojej stronie, to problem jest w sposobie przedstawienia materiałów. W przypadki istnienia wariantów staram się je ująć w postaci "wariant/opcja", dlatego analiza i rysowanie trwa długo, i jest wielokrotnie poprawiana. Na razie czekam, bo próbuję znaleźć czas na dokończenie proporców kawalerii. Dopiero potem powrócę do rysowania dywizjonu. Będę próbował też zweryfikować Wasze struktury. Oceniam, że zajmie mi to około dwóch miesięcy, niestety . Ale śledzę dyskusje. Sam się raczej nie włączam bo wszystko co wiem pochodzi z internetu.
Kilka uwag:
1. Przyczepka do czołgu reperacyjnego to była metalowa skrzynia na gąsienicach.
2. Jeżeli w regulacji ruchu występowała ŻW, to odpowiednikiem kaprala był "żandarm", a plutonowego "st. żandarm" . szeregowcy występowali w żandarmerii tylko na stanowiskach pomocniczych. może to zmylić, bo opis żandarm można odnieść zarówno do rangi, jak i do rodzaju wojsk.

[MG75]

Witam ponownie.
Krzysztof napisał:

Kilka uwag:
1. Przyczepka do czołgu reperacyjnego to była metalowa skrzynia na gąsienicach.
2. Jeżeli w regulacji ruchu występowała ŻW, to odpowiednikiem kaprala był "żandarm", a plutonowego "st. żandarm" . szeregowcy występowali w żandarmerii tylko na stanowiskach pomocniczych. może to zmylić, bo opis żandarm można odnieść zarówno do rangi, jak i do rodzaju wojsk.

Ad1. Tak podejrzewałem, że musiały być to konstrukcje podobne do francuskich przyczepek ciąganych za transporterami Renault UE 35. Jak napisałem brak mi pewności, ponieważ autorzy przedstawiający struktury zazwyczaj nie zawracali sobie głowy takimi szczegółami jak ilość i rodzaj przyczep w pododdziale. Wystarczy chwile pomyśleć by stwierdzić, że także moja koncepcja struktury pod tym względem okazuje się niewiarygodna, np: w dyonie nie ma ani jednej przyczepy uniwersalnej (bagażowej czy też towarowej - jak kto woli) co jest raczej niemożliwe. Zakładam, więc, że przyczepka faktycznie mogła być w plutonie, tylko czy rzeczywiście była ciągniona za tankietką, która z założenia miała być wozem zapasowym? Co to za zapas, który od początku wykorzystuje się w I linii? I po co w takim razie transporter czołgów? Jeżeli nie woził czołgów zapasowych, to czy miał tylko ewentualnie za zadanie odwozić uszkodzone pojazdy do naprawy? Jeśli tak to chyba byłoby logiczniej nazwać taki wóz ciągnikiem ewakuacyjnym? Co do patroli reparacyjnych to się jednak będę upierał: było dwóch podoficerów i kierowca poruszających się ciężarówką.

Ad2. Dziękuję za informację o nazewnictwie stopni w żandarmerii - tego nie wiedziałem. Fakt, że w ŻW występowali głównie podoficerowie też mnie ucieszył. W tym wypadku założenie, że w patrolach regulacji ruchu występowali podoficerowie ŻW wydaje mi się bardziej wiarygodne. W pierwszym poście napisałem, że mam też rozpisane struktury pozostałych jednostek pancernych i ich umieszczanie to offtopic, ale ze względu na tych żandarmów częściowo je wyszczególnię, ponieważ w obu przypadkach rzuca się w oczy wysoka liczba podoficerów przy niskim stanie osobowym szeregowców.

I. ETAT SAMODZIELNEJ KOMPANII CZOŁGÓW ROZPOZNAWCZYCH:
Dowódca z pocztem:
skład jak w szwadronie czołgów rozpoznawczych z dodanym:
patrolem regulacji ruchu: w składzie: st. żandarm (plut.), 4 żandarmów (kpr.), 1 rkm, 2 motocykle Sokół 1000
(drugim) patrolem radio w składzie 1 podoficer, 3 szeregowych, 1 samochód PF 508 z radiostacją N-2/s
razem poczet dowodzenia: 1 oficer, 11 podoficerów, 13 szeregowych
2 x pluton czołgów: jak w szwadronie czołgów rozpoznawczych, tzn.:
1 oficer, 7 podoficerów, 7 szeregowych
pluton techniczno – gospodarczy:
skład bardzo podobny do szwadronu techniczno –gospodarczego dyonu rozpoznawczego, pomniejszony o dwie załogi zapasowe, ordynansa dowódcy (przysługiwał tylko podoficerom starszym, tzn. od majora wzwyż), lub porównując do stanu drużyny gospodarczej szwadronu był to pododdział powiększony o:
patrol sanitarny, szewca, krawca, warsztat, 2 załogi zapasowe i tabor, czyli wszystkie elementy przewidziane dla samodzielnego funkcjonowania oddziału.

razem: 1 oficer, 7 podoficerów, 28 szeregowych.

Razem: 4 oficerów, 32 podoficerów, 55 szeregowych, czyli stan podany przez R. Szubańskiego.

II. ETAT DOWÓDZTWA BAONU CZOŁGÓW, SŁUŻB I PODODDZIAŁÓW SPECJALNYCH:

Zrekonstruowany na podstawie ogólnego spisu stanu osobowego i sprzętu, który o ile mnie pamięć nie myli skopiowałem z któregoś tematu na tym forum:

- Poczet dowódcy z gońcami motocyklowymi; pluton specjalny: drużyna regulacji ruchu (4 rkm-y) i drużyna pionierów; pluton łączności (drużyna radiotelegraficzna oraz patrole: telefoniczny i łączności z lotnictwem), pluton obrony przeciwlotniczej (4 ckm), patrol sanitarny, służby kwatermistrzowskie. Razem w dowództwie: 8 oficerów, 36 podoficerów, 61 szeregowych, sprzęt: 1 czołg, 3 samochody osobowe, 3 samochody z radiostacjami N.2, 1 samochód ze sprzętem telefonicznym, 3 furgonetki, 1 samochód ciężarowy, 4 samochody półciężarowe, sanitarka, 14 motocykli.

BATALION CZOŁGÓW LEKKICH:
Dowódca batalionu, ładowniczy, kierowca, czołg 7TPjw z radiostacją N-2/c
Poczet:
I adiutant (zastępca d-cy, kpt.), podoficer kancelaryjny, pisarz, kierowca, 1 PF 508 łazik,
Zapasowy d-ca czołgu (podoficer), kierowca, motocykl.
3 gońców, 3 motocykle
uwaga: gońcy byli na etacie plutonu łaczności ale ze względu na obowiązek stałej dyspozycyjności wobec dowódcy baonu, zostali wyszczególnienie w poczcie dowodzenia.


Służby kwatermistrzowskie:
Oficer płatnik, Podoficer płatnik (skarbnik), pisarz, kierowca, 1 PF 508 łazik

Oficer żywnościowy, pisarz oficera żywnościowego, kierowca, 1 PF 508/II furgon

Oficer sanitarny, kierowca/sanitariusz, 1 PF 614 ambulans

Razem w służbach:

Pluton łączności:
d-ca plutonu (Oficer łączności), zastępca d-cy plut./podoficer sprzętowy łączności, kierowca, 1 PF 508/II furgon (wóz sprzętowy łączności),
3 x patrol radio: d-ca radiostacji - podoficer, II radiotelegrafista, prądnicowy, kierowca
patrol telefoniczny:
d-ca patrolu (kpr.), zwijakowy, rękawicowy, tyczkowy, kierowca, 1 PF 508 PT,
patrol łączności z lotnikiem:
d-ca patrolu podoficer, 2 szeregowych (sygnalista i kierowca), 1 motocykl Sokół 1000 M
razem w plutonie: 1 oficer, 6 podoficerów, 16 szeregowych.
Uwaga: dodatkowo w plutonie byli gońcy (patrz: poczet dowodzenia)

Pluton specjalny:
Oficer zwiadu, podoficer zwiadu, obserwator, kierowca, 1 PF 508 łazik
Drużyna regulacji ruchu (ŻW): 4 x patrol:
d-ca patrolu/st. żandarm (plut. ŻW), celowniczy rkm/żandarm (kpr. ŻW), ładowniczy rkm/żandarm (kpr. ŻW), 2 kierowców/żandarmów (kpr. ŻW).
Uwaga: d-ca 1 patrolu jest jednocześnie d-ca drużyny.
Razem: 20 podoficerów, 8 motocykli, 4 rkm,
Drużyna pionierów:
d-ca drużyny/podoficer pion.,
sekcyjny, 5 pionierów
kierowca:
razem: 1 podoficer, 7 szeregowych, 1 samochód PF 621L
razem w plutonie:
1 oficer, 22 podoficerów, 9 szeregowych,

Pluton km p-lot.
Dowódca plutonu (por.) – w motocyklu
Poczet:
Zastępca d-cy/podoficer, obserwator, kierowca samochodu sprzętowego, kierowca motocykla, 1 PF 508/II furgon, 1 motocykl M111 Sokół 1000M,
4 x sekcja km p-lot.:
sekcyjny (podoficer), celowniczy, ładowniczy, pomocnik, amunicyjny, kierowca, 1 PF 618
razem w plutonie: 1 oficer, 5 podoficerów, 23 szeregowych

razem w dowództwie:
8 oficerów, 36 podoficerów, 61 szeregowych

Jak widać obie powyższe struktury to niezła ekwilibrystyka w moim wykonaniu. Liczba ludzi i pojazdów się zgadza, ale czy miała wiele wspólnego z rzeczywistością? O obecności ŻW w tych pododdziałach nigdzie nie wyczytałem, ani nie słyszałem. Niestety szczególnie w przypadku dowództwa baonu czołgów nie znalazłem sposobu na wynalezienie funkcji dla dodatkowych 20 podoficerów. Za prawdziwością tezy o obecności żandarmów w jednostkach pancernych i motorowych może jednak w pewnym stopniu przemawiać też struktura 10 BK i Warszawskiej BPanc-Mot.: nie było w nich plutonów ŻW, ale na ich brak nikt się raczej nie uskarżał. Wynika z tego, że albo dodatkowe funkcje porządkowe pełniły patrole regulacji ruchu, albo nasi pancerniacy, oraz zmotoryzowani ułani i strzelcy byli na tle pozostałych jednostek wyjątkowo grzecznymi wojakami…

Na koniec może wystarczy o ŻW i innych pododdziałach. Chciałbym jeszcze wrócić do etatu szwadronu samochodów pancernych typ II (czyli uzbrojonych w SP wz.29):
Według przyjętej przeze mnie koncepcji, po zwiększeniu stanu załóg w wozach bojowych do 4 ludzi (2 podoficerów i 2 szeregowych) otrzymamy łącznie w szwadronie:
3 oficerów +24 podoficerów + 32 szeregowych = razem 59 ludzi
Razorblade1967 podał dwa możliwe warianty:
1) 3 + 23 + 29 = 55
2) 3 +14 + 28 = 45
Powołując się przy tym na TBiU nr 84 i R. Szubańskiego (1), a potem skonfrontował z J. Magnuskim (2)…
… A Zelint dodał, że Szubański to „niestety bałaganiarz”.
To może tak:
Wariant 1) jest prawdziwy, tylko, że akurat został spisany ze stanu faktycznego, więć mogły być 3 vacaty na wśród szeregowych i 1 podofcierski?
wariant 2) jest prawdziwy tylko ,że J. Magnuski spisał stan faktyczny, szwadronu typ I gdzie w dodatku 3 szeregowych obsługiwało etat podoficerski?
Niestety żaden z powyższych dwóch wariantów nie zgadza się z tym co ja wykombinowałem.
I znowu wbity gwóźdź, czy jednak sprawa warta dyskusji?

[Krzysztof]

Zakładam, więc, że przyczepka faktycznie mogła być w plutonie, tylko czy rzeczywiście była ciągniona za tankietką, która z założenia miała być wozem zapasowym? Co to za zapas, który od początku wykorzystuje się w I linii? I po co w takim razie transporter czołgów? Jeżeli nie woził czołgów zapasowych, to czy miał tylko ewentualnie za zadanie odwozić uszkodzone pojazdy do naprawy?

W/g mnie czołg zapasowy,kierowany przez mechaników poruszał się za plutonem. W wypadku awarii jakiegoś czołgu następowała zamiana: czołg zapasowy, po odpięciu przyczepki i zamianie załogi ruszał do przodu, a mechanicy z czołgu zapasowego zostawali przy uszkodzonym pojeździe i go naprawiali.
Transporter czołgów mógł służyć do przewożenia "nienaprawialnych" na miejscu czołgów.

[MG75]

Krzysztof napisał:

W/g mnie czołg zapasowy,kierowany przez mechaników poruszał się za plutonem. W wypadku awarii jakiegoś czołgu następowała zamiana: czołg zapasowy, po odpięciu przyczepki i zamianie załogi ruszał do przodu, a mechanicy z czołgu zapasowego zostawali przy uszkodzonym pojeździe i go naprawiali.
Transporter czołgów mógł służyć do przewożenia "nienaprawialnych" na miejscu czołgów

Istotnie, tak też mogłoby to funkcjonować. Twoja argumentacja ma jeszcze jedną podporę: ja założyłem, że transporterem czołgów był Saurer 4BLDP. Pojazd ten był zdolny do przewozu dwóch TK na raz. Tylko, że oprócz Saurerów, jako transportery czołgów były używane Ursusy i PF 621 (i to w dodatku na znacznie szerszą skalę). Oba te samochody miały ładowność pozwalającą przewieźć tylko jeden czołg. Przy założeniu przyjętym przeze mnie, wszędzie tam gdzie stosowano Fiaty i Ursusy potrzebne by były dwa transportery, co z pewnością znalazłoby odbicie w jakichś dokumentach. Tak jak od początku twierdziłem, moja koncepcja struktury dywizjonu oparta jest w znacznej mierze na domysłach i spekulacjach. Ponieważ staram się dopasować stan pododdziałów do ogólnych danych, którymi akurat dysponuję, po prostu „lekko nagiąłem”. Nie zamierzam się upierać przy tym, że moje założenie jest jedynie słusznym rozwiązaniem. Po ponownym przejrzeniu danych zorientowałem się, że faktycznie w szwadronie TK są nie cztery ciężarówki tylko cztery samochody łącznie! Sorry, mój błąd.
Teraz próba skorygowania stanów jednostek i sprzętu. Jeżeli faktycznie przyjąć, że jednak było 13 TK w szwadronie czołgów, a patrol techniczny występował w drużynie gospodarczej, to liczba ludzi znowu przestaje się zgadzać. Chyba, że patrolu technicznego nie było wcale, co pośrednio uzasadnia liczba pojzadów - tylko dwie ciężarówki. Za wyjście do ustalania etatu przyjąłem: 3 oficerów, 21 podoficerów, 29 szeregowych., 13 TK, 1 łazik, 1 samochód radio (z pięcioosobową obsługą), 2 ciężarówki i 5 motocykli w tym dwa solo, bo wcześniej z rozpędu dałem tylko 1.

Może być taki wariant:
Dowódca z pocztem:
d-ca szwadronu (oficer), kierowca czołgu d-cy, 1 czołg TK
poczet:
szef szwadronu (podoficer starszy), podoficer obserwacji i dalmierzy sta, zapasowy d-ca czołgu (podoficer), kierowca, 1 łazik PF 508
oddział łączności:
patrol radio:
d-ca radiostacji (podoficer),I i II radiotelegrafista, prądnicowy, kierowca/radiomechanik, 1 PF 508/III z radiostacją RKD
patrol łączności z lotnikiem:
d-ca patrolu (podoficer), sygnalista, kierowca motocykla, 1 motocykl Sokół 1000 z koszem
gońcy:
2 gońców motocyklowych, 2 motocykle Sokół 600 solo

razem poczet: 1 oficer, 5 podoficerów, 10 szeregowych

2 x pluton czołgów
skład prawie taki jak podany przez Krzysztofa, czyli:
d-ca plutonu, kierowca czołgu d-cy plut., 1 czołg TK
motocykl towarzyszący:
zastępca d-cy plutonu (podoficer), zapasowy d-ca czołgu (podoficer), kierowca motocykla, 1 motocykl Sokół 1000 z koszem
2 x półpluton czołgów, w każdym:
2 d-ców czołgów (podoficerów), 2 kierowców czołgów, 2 czołgi TK
patrol reparacyjny:
d-ca czołgu podoficer mechanik, kierowca czołgu/mechanik, 1 czołg TK z przyczepką czołgową (materiałową).

Razem w plutonie: 1 oficer, 7 podoficerów 7 szeregowych

Drużyna gospodarcza:
d-ca drużyny (podoficer gospodarczy), pomocnik/pisarz, kierowca, 1 PF 621L z przyczepką paliwową
podoficer żywnościowy, 2 kucharzy, kierowca, 1 PF 621L z przyczepą kuchenną.

Razem w drużynie:
2 podoficerów, 5 szeregowych.

Razem w szwadronie:
3 oficerów, 21 podoficerów, 29 szeregowych.
13 czołgów TK, 1 łazik, 1 wóz radio, 2 ciężarówki, 1 przyczepa kuchenna, 1 przyczepa paliwowa, 2 przyczepy materiałowe (czołgowe).
Zgadza się właściwie wszystko.

W przypadku szwadronu samochodów pancernych układ pocztu i drużyny dowodzenia byłby taki sam (pomijam oczywiście fakt, że wóz d-ca to SP wz.34 a nie TK).
Różnice w plutonie samochodów pancernych:

2 x pluton
d-ca plutonu, kierowca samochodu panc. d-cy plut., 1 SP wz. 34
motocykl towarzyszący:
zastępca d-cy plutonu (podoficer), zapasowy d-ca sam. panc. (podoficer), kierowca motocykla, 1 motocykl Sokół 1000 z koszem
2 d-ców sam. panc. (podoficerów), 2 kierowców sam. panc., 2 SP wz.34
patrol reparacyjny:
podoficer mechanik, kierowca samochodu/mechanik, 1 samochód materiałowo –sprzętowy PF 621L
razem: 1 oficer, 4 podoficerów, 5 szeregowych.

Po zliczeniu wszystkich pododdziałów wychodzi: 3 of. + 17 pdf. + 25 szer., razem: 45 ludzi.
Czyli też się zgadza. Problem w tym, czy faktycznie istniała osobna funkcja zastępcy d-cy plutonu?

[Zelint]

Na początku postu napisałem, że powyższa struktura jest rozpisana według pewnego klucza, do którego pasują mi też struktury samodzielnej kompanii czołgów rozpoznawczych oraz batalionów czołgów lekkich. Jednakże zamieszczenie tych struktur to offtopic, wiec na razie sobie odpuszczam.

Tak na marginesie. Nic nie stoi na przeszkodzie, żebyś założył w tym samym dziale odpowiednie tematy o kompanii i batalionie czołgów lekkich. Te tematy na pewno też będą ciekawe...

[Zelint]

W CAW znajduje się dokument zawierający etaty wojenne na 15 lutego 1938 roku. Wprawdzie od tych etatów do 1 września 1939 roku minie jeszcze półtora roku ale zawsze jest to jakaś podstawa do dyskusji...

Otóż w lutym 1938 roku były dwa typy etatów dywizjonów pancernych, typ A i typ B. Typ A opisany jest jako ten, który posiada szwadron sam. panc. mniejszych, a typ B posiada szwadron samochodów pancernych większych.

Typ A to 10 oficerów, 68 podoficerów i 114 szeregowych, a typ B to 10 oficerów, 75 podoficerów i 123 szeregowych. Oba etat różnią się od siebie o 7 podoficerów i 9 szeregowych czyli razem 16 ludzi - to jest dokładnie różnica w obsadzie załogi samochodu pancernego wz. 29 i wz. 34.

Różnica w wyposażeniu obu dywizjonów też jest niewielka - różnią się liczbą ckm i działek 37 mm (czyli głównie wyposażeniem sam. panc.). Ale jest to swego rodzaju zagadka... Typ A ma bowiem mieć 19 ckm i 3 a. 37 mm, a typ B ma mieć 29 ckm i 7 a. 37 mm. Tymczasem sam. panc. wz 34 miał albo 1 ckm albo 1 armatkę 37 mm, czyli jeżeli 3 samochody mają po armatce, a 5 po ckm-ie to zostaje jeszcze 14 ckm nie wiadomo gdzie. Natomiast 8 sam. panc. wz. 29 powinno mieć 8 armat 37 mm i 16 ckm, a nie 7 armat 37 mm i 29 ckm...

Reszta wyposażenia obu dyonów jest taka sama: 2 kuchnie polowe w postaci przyczepek samochodowych, 4 samochody osobowe, 14 samochodów ciężarowych do 2 ton, 13 samochodów specjalnych (w tym 4 radio, 1 warsztat, 2 "do czołgów" i 6 specjalnych), 3 cysterny, 4 przyczepki i 19 motocykli. Uzbrojenie dodatkowe to: 119 kbk i 2 rkm.

Podane liczby etatów osobowych różnią się minimalnie od podanych przez Szubańskiego w "Polskiej Broni Pancernej 1939" etatów dywizjonu pancernego (10 of., 69 podof. i 112 szeregowych). Szubański podaje 2 szeregowych mniej i 1 podoficera więcej. O tyle się zmieniły etaty osobowe w dyonie typ A. Etatu dyonu typ B Szubański nie podał, ale jeżeli różnica byłaby tylko w liczbie załóg sam. panc. (16 ludzi) to liczba 55 z TBiU nie pasuje bo powinno to być 45+16 czyli 61...

[SOLON]

Ale jest to swego rodzaju zagadka... Typ A ma bowiem mieć 19 ckm i 3 a. 37 mm, a typ B ma mieć 29 ckm i 7 a. 37 mm. Tymczasem sam. panc. wz 34 miał albo 1 ckm albo 1 armatkę 37 mm, czyli jeżeli 3 samochody mają po armatce, a 5 po ckm-ie to zostaje jeszcze 14 ckm nie wiadomo gdzie. Natomiast 8 sam. panc. wz. 29 powinno mieć 8 armat 37 mm i 16 ckm, a nie 7 armat 37 mm i 29 ckm...

A nie są tu wliczone ckm-y szwadronu czołgów rozpoznawczych ?

[Zelint]

Ale jest to swego rodzaju zagadka... Typ A ma bowiem mieć 19 ckm i 3 a. 37 mm, a typ B ma mieć 29 ckm i 7 a. 37 mm. Tymczasem sam. panc. wz 34 miał albo 1 ckm albo 1 armatkę 37 mm, czyli jeżeli 3 samochody mają po armatce, a 5 po ckm-ie to zostaje jeszcze 14 ckm nie wiadomo gdzie. Natomiast 8 sam. panc. wz. 29 powinno mieć 8 armat 37 mm i 16 ckm, a nie 7 armat 37 mm i 29 ckm...

A nie są tu wliczone ckm-y szwadronu czołgów rozpoznawczych ?

Masz rację. Faktycznie chodzi o ckm-y tankietek. Ale i tak jest drobna nieścisłość dalej.

Typ A to 19 ckm i 3 armaty 37 mm, a na stanie jest 13 tankietek (13 ckm) i 8 sam. panc. wz. 34 (3 a. 37 mm i 5 ckm) - razem 18 ckm i 3 armaty 37 mm. 1 ckm w etacie "za dużo"...

Typ B to 29 ckm i 7 a. 37 mm, a na stanie 13 tankietek (13 ckm) i 8 sam. panc. wz. 29 (8 a. 37 mm i 16 ckm) - razem 29 ckm i 8 a. 37 mm. 1 a. 37 mm w etacie za mało...

[Krzysztof]

Kilka pytań:
a) czy dywizjony były typu I i typu II, czy też typu A i typu B
b) szwadron samochodów pancernych wz 34 miał 7 pojazdów - 2 z działkiem 37 mm i 5 z km. Kto dysponował pojazdami z działkiem ? Dowódca plutonu ?
c) obsada samochodów pancernych wz 29. 4 osoby, ale jak opisać ich funkie. Na pewno był kierowca i dowódca. A pozostali ?
d) jakie były warianty uzbrojenia pojazdów wz 29 ?

[Ludwiq]

c) obsada samochodów pancernych wz 29. 4 osoby, ale jak opisać ich funkie. Na pewno był kierowca i dowódca. A pozostali ?
d) jakie były warianty uzbrojenia pojazdów wz 29 ?

c) Samochód pancerny wz. 29 miał 2 kierowców (do przodu i do tyłu - były 2 kierownice ), strzelca obsługującego działko, i tylny km. ciekaw jestem jak to wyglądało w praktyce ?
d) Kiedy skonstruowano ten samochód pancerny, posiadał jeszcze ckm w wieżyczce z osią strzału skośnie w górę, do strzelań plot. i ewentualnych walk w mieście. w 1939 nie stosowano go już, z racji większej niż wtedy prędkości samolotów. Z resztą i tak chyba skuteczność tego ckm - u byłaby iluzoryczna. Poza tym posiadał działko 37 mm, ckm w wieży i ckm skierowany do tyłu.

[MG75]

Dobry wieczór wszystkim. Witam ponownie po ponad miesięcznej przerwie.

Niestety moja aktywność na forum jest dość mierna, ale w ostatnim okresie większość mojego wolnego czasu zaabsorbowała wymiana korespondencji z Krzysztofem. Dzięki Jego uprzejmości, pomocy i doradztwie, udało mi się narysować w miarę wiarygodną strukturę organizacyjną dyonu pancernego. Strona powstawała w dużym pospiechu, stąd są jeszcze pewne niedoróbki techniczne. Na skutek częstych zmian rysunków nie zdążyliśmy niestety skorygować wszystkich uwag, stąd część może wydawać się dość dziwna. We wszystkich takich przypadkach, a także w przypadku ewentualnych błędów w zliczeniu, prosimy kierować się rysunkami a nie podpisami pod nimi. W krótkim przeciągu czasu Krzysztof większość błędów wyłapie i poprawi. Od siebie mogę dodać tylko tyle, że od poniedziałku tracę kontakt z Internetem na około 2 -3 miesiące. Stąd pośpiech.
Wszystkich tych, którzy po zapoznaniu się z zaprezentowaną strukturą, będą mieli wątpliwości, lub są w posiadaniu danych, które świadczyłyby o popełnieniu przez nas błędów, proszę w imieniu Krzysztofa i swoim o zamieszczenie uwag na forum. Problemem, z którym od samego początku aż do końca się stykaliśmy był brak danych. W wielu wypadkach dotworzona struktura jest tylko wynikiem moich, Krzysztofa, lub naszych wspólnych spekulacji – wymienię chociażby temat już przeze mnie poruszany: obecność żandarmów w patrolach regulacji ruchu. Z przyczyn powyższych proszę o wyrozumiałość. Mam nadzieję że specjalnie Waszych oczekiwań nie zawiodę. Jak do tej pory nikt jeszcze nie podjął się tak szczegółowego opisania struktury dyonu pancernego. Ja, jako amator mogę sobie pozwolić na luksus spekulowania i podpierania się domysłami. W przeciwieństwie do tytułowanych historyków wytknięcie mi błedów nie spowoduje nadszarpnięcia mojego autorytetu naukowego - bo go nie mam . Zaprezentowanie naszego toku rozumowania przy odtwarzaniu struktury wymagałoby niestety napisania referatu. Nie ma na to miejsca, ewentalne zapytania poprostu wyjdą w dyskusji. Dodam tylko, że dla przyzwoitości, pod wszystkim co na stronie jest umieszczone podpisuję się z pełną odpowiedzialnością imieniem i nazwiskiem. Wpólnie z Krzysztofem zapraszamy na stronę:
http://konsola.com.pl/wp39/index.php?page=249

Cóż więcej dodać? Jeżeli nie będzie za dużo krytków to wkrótce baon czołgów lekkich się pojawi...Temat bczl zgodnie z sugestią Zelinta otworzę na forum w weekend, jeżeli zdąże. Chyba, że ktoś z Was zechce zrobić to wcześniej

[Zelint]

Kilka pytań:
a) czy dywizjony były typu I i typu II, czy też typu A i typu B
b) szwadron samochodów pancernych wz 34 miał 7 pojazdów - 2 z działkiem 37 mm i 5 z km. Kto dysponował pojazdami z działkiem ? Dowódca plutonu ?
c) obsada samochodów pancernych wz 29. 4 osoby, ale jak opisać ich funkie. Na pewno był kierowca i dowódca. A pozostali ?
d) jakie były warianty uzbrojenia pojazdów wz 29 ?

ad a) w etacie był typ A i typ B, a nie I i II,
ad b) tego nie podali, to była po prostu wielka płachta na której były etaty wszystkich możliwych jednostek i stąd informacje o składach dotyczyły zawsze całości, a nie części składowych,
ad c) dwóch kierowców, strzelec i dowódca samochodu?
ad d) był jeden wariant bojowy uzbrojony w armatkę 37 mm i ckm w wieży oraz ckm strzelający do tyłu, ponadto był wariant niebojowy - propagandowy, opisał ten wóz Magnuski, ale nie wiem czy samochodu nie przebudowano z powrotem na wóz z uzbrojeniem...

Co do etatu to muszę go w domu sobie na spokojnie rozgryźć.

[MG75]

Zelint napisał:

ad a) w etacie był typ A i typ B, a nie I i II,

Masz rację Zelincie. Typ I i typ II wziął mi się z dosyć głupiego powodu:
narysowałem sobie na kartce tabelkę porównawczą ze zliczeniem, a w nagłówku wstawiłem „I” i „II”. Potem jak przepisywałem to już tak zostało. Mam przed sobą „Plan mobilizacyjny „W”” P. Zarzyckiego – tam też stoi: „typ” A i „typ B”, przy czym uwaga jest tylko przy szwadronach samochodów pancernych. Przy dyonach podziału na typ „A” i „B” nie został wyszczególniony. Przepraszam za ten błąd. Nie ma on co prawda dużego wpływu na sam skład dyonów – podział na warianty został zaznaczony, ale w kwestii technicznej przysporzyłem niepotrzebnej pracy Krzysztofowi (:

Nawiasem mówiąc: w artylerii ciężkiej dyony zostały oznaczone jak dac typ I i dac typ II, a w artylerii plot baterie, jako typ A i typ B. Czy nie była to forma porządkowa, tzn: przy numeracji szczebla baonu/dyonu stosowano liczby rzymskie, a szwadronu/kompanii/baterii duże litery: vide: „baon strzelców typ I”, „kompania km p-lot typ B”.

Pytam, bo być może przy schemacie ogólnym dywizjonu powinna zostać jedynka rzymska?
Oznaczenia szwadronu samochodów pancernych należy zmienić bezdyskusyjnie.

Pozostałych odnośników z odpowiedziami Zelinta nie będę cytował, odpowiem zbiorczo (będzie krócej):
Rozstawienie w strukturze samchodów z działkiem i z km-ami jest z tego powodu naszą spekulacją. Należy pamietać, że układ był 2 + 5 i tego się trzymać póki się sprawa nie wyjaśni. W zasadzie nie można też wykluczyć, że w poszczególnych szwadronach bywało różnie.
podział funkcji w zasadzie został opisany prawidłowo. Na strukturze plutonu typu B nie zaznaczyłem, że dowódca wozu oprócz działka, mógł zamiennie używać km- u w wieży.
Opis powinien być zamieszczony w uwagach, a tych ze względu na pospiech nie skorygowałem. Użyłem też określenia "operator działka" co sprowadza się do tego że był jednocześnie jego celowniczym i ładowniczym. Mam nadzieję, że ta sprawa jest jasna.
Zapytania o warianty uzbrojenia wzięły się stąd, że w cytowanych przez Zelinta dokumentach nie pasuje proporcja działek do ilości km-ów. To ciężki zgryz: albo trzeba wytknąć błędy w dokumentach, albo tak dopasować konfigurację uzbrojenia w pojazdach aby się zgadzało. O ile pojazdy zostały opisane dosyć szczegółowo, to z dokumentami jest problem. Na razie uznaliśmy, że to błąd w zliczeniu matematycznym oficera przygotowującego płachtę. Mamy ku temu pewną podstawę, którą przedstawię, jeżeli będzie ten temat dalej drążony - cytowanie, opisanie i wnioski są dosyć obszerne. Tak na szybko to tyle.

[Przemo]

Nawiasem mówiąc: w artylerii ciężkiej dyony zostały oznaczone jak dac typ I i dac typ II, a w artylerii plot baterie, jako typ A i typ B. Czy nie była to forma porządkowa, tzn: przy numeracji szczebla baonu/dyonu stosowano liczby rzymskie, a szwadronu/kompanii/baterii duże litery: vide: „baon strzelców typ I”, „kompania km p-lot typ B”.

Bat. plot typu A to bateria dla DP i BPM uzbrojona w 4 działa, a bat. plot. typu B to bateria uzbrojona w 2 działa dla BK.
Kompanie ckm plot typu A i B różniły się posiadaniem własnego transportu.
Różnice miedzy typami bat. strzelców opisali RRiKS w
viewtopic.php?f=114&t=7185&p=1294568&hilit=strzelc%C3%B3w#p1294568
Dwa typy dac-y to zapewne dac-e dywizyjne (uzbrojone w 6 dział) i dac-e uzbrojone w 12 dział.